Trong bối cảnh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, đường sắt tốc độ cao (ĐSTĐC - HSR) được xem là một trong những giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực vận tải, rút ngắn thời gian di chuyển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững. Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước châu Âu đã xây dựng thành công mạng lưới đường sắt tốc độ cao hiện đại dựa trên các công nghệ thi công tiên tiến, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và mô hình tổ chức công trường tối ưu. Việt Nam hiện nay đang nghiên cứu chuẩn bị đầu tư tuyến ĐSTĐC Bắc - Nam, đòi hỏi nguồn nhân lực kỹ sư có năng lực tiếp cận, hiểu biết và vận dụng được các kỹ thuật thi công chuyên sâu của loại hình kết cấu đặc thù này.
Giáo trình “Thi công đường sắt tốc độ cao” được biên soạn nhằm đáp ứng yêu cầu giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao - đường sắt đô thị và các học viên quan tâm đến công nghệ xây dựng đường sắt hiện đại. Nội dung bài giảng được xây dựng trên cơ sở hệ thống hóa các tài liệu tham khảo uy tín như bộ sách Công nghệ xây dựng đường sắt tốc độ cao Trung Quốc, ỉầ, r^ỉÊí^ĩẳ^ĩễ^'^, các quy trình kỹ thuật Q/CR 9602-2015, Q/CR 9603, Q/CR 9604, Q/CR 9605, tiêu chuẩn TB 10101-2018, TB/T 1632, TB/T 3276-2011, cùng với kinh nghiệm thực tiễn từ các dự án HSR trên thế giới. Mục tiêu của giáo trình không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức lý thuyết, mà còn hướng tới việc hình thành tư duy hệ thống, khả năng phân tích dây chuyền thi công, tổ chức công trường và kiểm soát chất lượng theo chuẩn đường sắt tốc độ cao quốc tế.
Toàn bộ nội dung giáo trình (phần thi công cầu và hầm sẽ được giới thiệu trong giáo trình riêng) được triển khai theo bốn chương chính:
Chương 1 - Tổ chức công trường và logistics thi công đường sắt tốc độ cao, trình bày những đặc điểm cốt lõi của công trường tuyến dài, nguyên tắc tổ chức thi công, bố trí đường công vụ, hệ thống cấp điện - nước - thông tin và quản lý an toàn - môi trường trong bối cảnh thi công liên tục của đường sắt tốc độ cao.
Chương 2 - Kỹ thuật thi công nền đường sắt tốc độ cao, giới thiệu cấu tạo nền đường HSR, yêu cầu kỹ thuật về độ ổn định - độ cứng - biến dạng, phương pháp thi công nền đào - đắp, xử lý đoạn chuyển tiếp và quy trình nghiệm thu nền đường theo tiêu chuẩn Q/CR 9602-2015.

Chương 3 - Kỹ thuật thi công kết cấu thượng tầng đường sắt tốc độ cao, tập trung vào các loại kết cấu tầng mặt không sử dụng đá ballast CRTS I, CRTS II và CRTS III, kỹ thuật thi công bản ray, công nghệ hàn ray liên tục (LWR), điều chỉnh ứng suất nhiệt và quy trình kiểm tra - nghiệm thu thượng tầng đường sắt theo tiêu chuẩn Q/CR 9605 và các tiêu chuẩn châu Âu EN.
Chương 4 - Kỹ thuật thi công các công trình phụ trợ nhà ga và khu kỹ thuật, bao gồm thi công hệ thống thoát nước, công trình phòng hộ taluy và các hạng mục nhà ga - depot - phân khu kỹ thuật phục vụ vận hành khai thác.